Ryukyu Kobudo
Co to jest kobudo?
Kobudo to sztuka walki z użyciem tradycyjnych broni pochodząca z Okinawy, miejsca narodzin karate. Na Okinawie kobudo ćwiczone jest zazwyczaj równolegle z karate, ale może być z powodzeniem uprawiane jako niezależna dyscyplina.
Dwie główne bronie to Bō (drewniany kij ok. 180 cm) oraz Sai (para metalowych sztyletów). W naszym systemie są też: nunchaku, tekko, tonfa, timbe + rochin, kama i eku. Na trening składa się kihon, kata oraz ćwiczenia z partnerem (yakusoku kumite). Kobudo rozwija koordynację, precyzję i dynamikę oraz doskonale uzupełnia karate. Jesteśmy członkami Ryukyu Kobudo Shimbukan pod Kaicho Akamine Hiroshim; co roku organizujemy w Krakowie seminarium z senseiem Thomasem Podzelny (6 dan, Niemcy).
Ryukyu Kobudo Shimbukan
W dawnych czasach okinawscy mistrzowie specjalizowali się zazwyczaj w posługiwaniu jedną bronią, a formy (kata) znane były lokalnie i przypisane do konkretnego regionu bądź mistrza. Dopiero Shinken Taira (1897–1970) zebrał różne kata i różne bronie używane na Okinawie w jeden spójny system. Druga wojna światowa bardzo mocno dotknęła Okinawę i po jej zakończeniu istniało realne zagrożenie, że kobudo zostanie zapomniane. Shinken Taira powołał organizację Ryukyu Kobudo Hozon Shinko Kai, której zadaniem była promocja i ocalenie wiedzy o kobudo w tym trudnym okresie.
Po jego śmierci funkcję prezydenta organizacji przejął jego uczeń – Akamine Eisuke (1925–1999). Trzecim prezydentem został jego syn – Akamine Hiroshi, który w 2011 r. utworzył nową organizację – Ryukyu Kobudo Shimbukan, na której czele stoi do dziś. Główne dojo organizacji mieści się na Okinawie w mieście Tomigusuku, a oficjalne Shibu Dojo (filie organizacji) istnieją w wielu krajach na wszystkich kontynentach.
Shimbukan w Polsce
Dojo Tyniec jest jedynym w Polsce Shibu Dojo Ryukyu Kobudo Shimbukan – czyli oficjalną filią organizacji uprawnioną do prowadzenia zajęć i egzaminów w jej imieniu. Dominik Kućma ma najwyższy stopień w kraju w tym systemie; pod jego opieką działają jeszcze dwa dokokai (grupy ćwiczące w ramach Shimbukan):
- Toruń – Klub Kumade, Anna Kulczyńska
- Legnica – Klub Sztuk Walki Shodan, Jerzy Łabiński
Bronie
W Ryukyu Kobudo ćwiczymy tradycyjne okinawskie bronie. Poniżej krótki przegląd głównych 武具 (bugu) – narzędzi treningowych i ich charakterystyki.
Bō / Kon (棒・棍)
Bo to kij – broń uniwersalna: każda jego część może służyć do uderzenia, pchnięcia lub bloku. W odróżnieniu od miecza nie ma „ostrza”; cała długość jest wykorzystywana. Łączy w sobie cechy miecza, naginaty i włóczni. Okinawskie bō-jutsu łączy wpływy z północy i południa z miejscowymi tradycjami i w tej formie jest przekazywane do dziś.
Sai (釵)
Sai dotarły na Okinawę przez Indie i Chiny i tu się rozwijały. W czasach królestwa Ryukyu służyły m.in. do ochrony władcy i dostojników oraz aresztowań. Sztuka walki sai była ćwiczona w realnych konfrontacjach; później powstały kata umożliwiające samodzielny trening. Budōka ćwiczyli sai przede wszystkim w celach samoobrony i w ten sposób sztuka ta jest przekazywana.
Nunchaku (ヌンチャク)
Nunchaku wywodzą się prawdopodobnie z okinawskiego narzędzia do kierowania końmi (muge). Są małe, wygodne do noszenia i bardzo skuteczne w walce. Wojownicy Ryukyu mieli je często przy pasie lub w zanadrzu i traktowali jako broń towarzyszącą.
Tekkō (鉄甲)
Tekkō to broń wywodząca się z podkowy, zaadaptowanej na potrzeby obrony w nagłych sytuacjach. Jest poręczna i w ataku rozwija dużą siłę uderzenia.
Tonfa (トゥンファー)
Tonfa to drewniany kij z poprzecznym uchwytem – broń charakterystyczna dla Okinawy, nieobecna w głównym nurcie japońskiego kobudō. Używa się jej w parze. Opanowanie tonfa wymaga czasu i wprawy. Na Okinawie mówi się, że prototypem był uchwyt żaren (kara-usu). Tonfa zalicza się do technik na wyższym poziomie.
Timbe (ティンベー)
Timbe to zestaw: tarcza (tegata) i krótka broń – włócznia lub mały miecz. W lewej ręce trzyma się tarczę do obrony, w prawej broń do ataku i bloku. W tradycji okinawskiej zachowało się m.in. kata Timbe z Shōshū (Kanehira no timbe).
Kama (鎌)
W warunkach zakazu posiadania broni jednym z najłatwiej dostępnych narzędzi był sierp (kama). Stąd zachowanych kata kama jest stosunkowo mało. Kama to jedyna w kobudō broń z ostrzem tnącym; podczas pokazów wymaga szczególnej ostrożności. Kata kama są przeznaczone dla zaawansowanych; słynna jest m.in. Kanegawa no Nichogama.
Eku (エーク)
Eku to wiosło – broń rozwijana przez rybaków. Na plaży lub w wodzie można najpierw posypać przeciwnika piaskiem lub oblać wodą, a następnie uderzyć. Eku łączy w sobie praktyczność i dużą siłę rażenia.
Lista kata
Kata w sylabusie Ryukyu Kobudo Shimbukan, z podziałem na bronie. Kursywą oznaczono kata z sylabusa, których jeszcze nie ćwiczymy w naszym dojo.
Bō
- Akamine no Bo Kihon Kata I
- Akamine no Bo Kihon Kata II
- Shushi no Kon Sho
- Sakugawa no Kon Sho
- Shushi no Kon Dai
- Sakugawa no Kon Dai
- Yonegawa no Kon
- Shirotaru no Kon
- Choun no Kon
- Chinen Shichiyanka no Kon
- Urasoe no Kon
- Chatanyara no Kon
Bō Koryu
- Koryu Shushi no Kon
- Koryu Sakugawa no Kon
- Koryu Yonegawa no Kon
- Koryu Shirotaru no Kon
Sai
- Akamine no Kihon Kata I
- Akamine no Kihon Kata II
- Chatanyara no Sai
- Hamahiga no Sai
- Kugusuku no Sai
- Tawada no Sai
- Jigen no Sai
- Yakaa no Sai
Tekkō
- Maezato no Tekko
Nunchaku
- Maezato no Nunchaku
- Akamine no Nunchaku
Tonfa
- Hamahiga no Tonfa
- Yaragwa no Tonfa
Tinbe
- Kanegawa no Tinbe
Kama
- Kanegawa no Nichogama
Eku
- Tsukensunakake no Kon